Streszczenie 2

Spis treści 3

Wprowadzenie 5

Część I. Kredyt konsumencki w teorii ekonomii 8

  1.1. Klasyczne uzasadnienie kredytu konsumenckiego: hipoteza dochodu permanentnego i cyklu życia 8

  1.2. Warunki podnoszenia dobrobytu przez kredyt konsumencki 10

  1.3. Niedoskonałości rynku kredytu konsumenckiego 11

    (a) Asymetria informacji 12

    (b) Ograniczona racjonalność: hiperboliczne dyskontowanie, problemy samokontroli i heurystyki 13

    (c) Niska wiedza finansowa 15

    (d) Drapieżne praktyki kredytowe 16

    (e) Ukrywanie cech produktu 17

  1.4. Synteza: kiedy kredyt konsumencki obniża dobrobyt 18

Część II. Spirala zadłużenia - definicja, mechanizmy, pomiar 20

  2.1. Definicje pojęcia w literaturze ekonomicznej i prawnej 20

  2.2. Mechanizmy powstawania spirali zadłużenia 22

    (a) Błędna ocena zdolności kredytowej 22

    (b) Mikroekonomiczne wstrząsy w dochodzie 23

    (c) Negatywne szoki makroekonomiczne 25

    (d) Mechanizm rolowania (refinansowania) długu 26

    (e) Behawioralne mechanizmy narastania zadłużenia 27

  2.3. Wskaźniki nadmiernego zadłużenia stosowane w UE i Polsce 28

  2.4. Skala kredytu dla gospodarstw domowych i ich zadłużenia w Polsce 32

Część III. Koszty spirali zadłużenia 41

  3.1. Koszty indywidualne i rodzinne 42

    (a) Zdrowie psychiczne 42

    (b) Zdrowie fizyczne 43

    (c) Funkcjonowanie rodziny i jakość relacji 44

    (d) Wpływ na dzieci 44

    (e) Stygmatyzacja, izolacja społeczna i odsuwanie pomocy 45

  3.2. Koszty społeczne 45

    (a) Produktywność i funkcjonowanie na rynku pracy 45

    (b) Wykluczenie finansowe i społeczne 47

    (c) Mobilność, planowanie życiowe i kapitał ludzki 48

    (d) Bezpośrednie koszty fiskalne i pokrewne 49

  3.3. Koszty makroekonomiczne 50

    (a) Wzrost zadłużenia gospodarstw a wzrost gospodarczy 50

    (b) Niestabilność finansowa, kryzysy bankowe i ich konsekwencje 51

    (c) Recesje zadłużeniowe i mechanizm delewarowania 52

    (d) Asymetria transmisji polityki pieniężnej 53

  3.4. Próba kwantyfikacji wybranych kosztów dla Polski 54

    (a) Koszty ochrony zdrowia 54

    (b) Koszty zmniejszenia nakładów pracy i obniżonej produktywności 56

    (c) Bezpośrednie koszty fiskalne i pokrewne 58

    (d) Hipotetyczne koszty makroekonomiczne kryzysu pochodzenia konsumenckiego 60

    (e) Sumaryczne zestawienie kosztów 60

Część IV. Modele wymiany informacji kredytowej a polski system na tle międzynarodowym 62

  4.1. Publiczne rejestry kredytowe a prywatne biura kredytowe 62

  4.2. Raportowanie negatywne i raportowanie kompleksowe 63

  4.3. Empiryczne efekty wymiany informacji oraz związane z nią zagrożenia 64

    (a) Efekty pozytywne udokumentowane w literaturze 64

    (b) Zagrożenia, koszty i ograniczenia 65

  4.4. Polski model BIK: geneza, architektura i charakterystyka 66

    (a) Geneza i ewolucja systemu od 1997 r. 66

    (b) Architektura wymiany informacji kredytowej w Polsce 66

    (c) Charakterystyka modelu 67

    (d) Dane ilościowe charakteryzujące polski rynek wymiany informacji kredytowej 68

  4.5. Polski model na tle innych krajów 68

  4.6. Mocne strony i ograniczenia polskiego modelu 70

  4.7. Rekomendowane kierunki zmian 72

Podsumowanie 76

Bibliografia 79